تعریف بانکداری باز چیست ؟ بانکداری باز روشی نوین برای افزایش تعامل بانکها با مشتریان و بر عکس است . پلتفرم بانکداری باز به شرکت‌های ارائه‌ دهنده خدمات مالی فرصت خوب و قابل توجهی را می دهد تا سرویس های خود را به مردم ارائه کنند و در ازای آن از مشتریان خود ارزش افزوده بیشتری را دریافت کنند . مزایای بانکداری باز آن قدر زیاد است که که می توان به سادگی از معدود معایب آن نیز چشم پوشی نمود. این پلتفرم شاید در کشور عزیزمان ایران تازگی داشته باشد ، اما برای اولین بار در سال ۲۰۰۷ در ایالات متحده امریکا و در اوج بحران اقتصادی آمریکا به کار گرفته شد . عدم اعتماد مردم به بانکداری سنتی و علاقه به فناوری هایی مثل مایکروسافت و فیسبوک زمینه ساز این روش شد.

مفهوم بانکداری باز به زبان ساده

تعریف بانکداری باز (Open Banking) به زبان ساده . این بستر به کاربر کمک می کند که با استفاده از رابط برنامه‌‌ نویسی کاربردی (API) ، به یک شبکه مالی – بانکی دسترسی داشته باشد. به کمک Open Banking ، خدمات بانکی از جمله واریز وجوه و امثالهم فقط در شعبه های بانکها ارائه نمی شود ، بلکه با استفاده از پلتفرم هایی که به کمک توسعه فناوری اطلاعات ایجاد شده اند نیز قابل انجام است .

بانکداری باز

نحوه عملکرد بانکداری باز چگونه است ؟

حال که با تعریف بانکداری باز آشنا شدیم باید در مورد نحوه عملکرد آن صحبت کنیم . ما در بانکداری باز با معجزه گر هایی به نام رابط های برنامه نویسی (API) مواجه هستیم که عملیات ها و تراکنش های بانکی را برای کاربر انجام می دهد . در پلتفرم بانکداری باز ، اطلاعات مالی مشتری به صورت الکترونیکی و اینترنتی در بستری کاملا امن و با اجازه خود مشتری به اشتراک گذاشته می شود .  API ها در بانکداری باز به مشتریان کمک می‌کنند تا به اطلاعات مالی خود دست پیدا کنند. 

خدماتی که در بانکداری باز صورت می گیرد

پلتفرم بانکداری باز خدمات بسیار متنوعی را ارائه می کند . برخی از مهم‌ ترین این خدمات عبارتند از :

سرویس های مبتنی بر حساب

  1. ابزارهای حسابداری و مدیریت مالی شخصی (PFM) ، از مهم ترین و جذاب ترین خدمات این پلتفرم است . باید مشتری (کاربر) به نرم افزار یا وب سایت اجازه دسترسی بدهد . در این صورت امکان برای او به وجود می آید که از دخل و خرج خود مطلع شود و برای خود یک برنامه مناسب در نظر بگیرذ.
  2. خدماتی که فین‌تک ارائه می‌دهد، مانند مدیریت سهم‌بندی کردن وجوه، مدیریت منابع کیف پول و تسویه با پذیرندگان کیف پول و…
  3. سرویس مبتنی بر حساب ، داده های حاصل از تراکنش مشتریان را در اختیار صاحبان مشاغل قرار می دهد تا پر فروش ترین محصولات خود را بشناسند .
  4. وضعیتی دقیق و شفاف از وضعیت فعلی حساب بانکی و ریسک های وام مد نظر مشتری را ارائه می کند .
  5. استعلام وام بانکی و چک برگشتی، مقایسه وام‌ها، مقایسه حساب‌های سپرده بانکی، تبدیل شماره حساب به شبا و تبدیل شماره کارت به شبا و …

خدمات مرتبط با بازار سرمایه و بورس

در ادامه ذکر مزایای بانکداری باز ، فناوری و تکنولوژِی های جدی باعث شده اند که بسیاری از شرکت‌ مالی مرتبط با بورس و بازار سرمایه به راحتی بتوانند اطلاعات مربوط به سود و ضرر شرکت‌ ها ، صورت حساب های مالی و کدال، اطلاعات بازار ارز و فلزات گرانبها و بازار بورس و فرابورس و بازار سرمایه را دریافت کرده و در اختیار کاربر قرار دهند.

خدمت های تسهیل کننده عملیات پرداخت

یکی دیگر از مهم ترین خدمات بانکداری باز Direct Debit یا همان برداشت خودکار از حساب بانکی یا همان برداشت مستقیم است . کاربر به کمک این سرویس می تواند اطمینان حاصل کند که قبوض، اجاره خانه، قسط وام و سایر تراکنش ها به صورت خودکار و اتوماتیک از حساب شان در سر رسید مقرر کسر می شود و به حساب بانکی مقصد واریز می شود .

مهم ترین مزایای بانکداری باز

بر کسی پوشیده نیست که بانکداری باز با شبکه سازی هوشمندانه و امنی که انجام داده است بانک داری الکترونیک را تسهیل کرده است و به  شرکت‌ های خدمات مالی فرصتی را داده است که بتوانند ایده های خود در حوزه بانکی و مالی را عملی کنند . و این از مهم ترین مزایای بانکداری باز است .

مهم ترین مزایای بانکداری باز (Open Banking) می‌توان به این موارد زیر اشاره کرد؛

  1. آسان‌تر کردن عملیات بانکی به کمک فناوری API
  2. متمرکز کردن خدمات مختلف بانکی
  3. منظم کردن عملیات بانکی
  4. افزایش تعداد سرویس‌ ها در بازار مالی و ایجاد رقابت سازنده میان آن‌ها
  5. حفظ حریم خصوصی مشتریان
  6. بهبود تجربه کاربری در استفاده از خدمات بانکی

مزایای بانکداری باز | پلتفرم بانکداری باز

آیا بانکداری باز معایبی هم دارد ؟

همان خطراتی که بانک داری الکترونیکی را تهدید می کنند ، بانکداری باز نیز مورد تهدید قرار می دهند . حمله های سایبری و مهندسی های اجتماعی از جمله خطراتی هستند که کاربران را تهدید می کنند . کاربران ممکن است در دام برنامه ها و یا درگاه های پرداخت فیک و جعلی بیافتند و  اطلاعات بانکی و مالی کاربران در اختیار افراد ثالثی قرار بگیرد و حساب بانکی کاربران مورد تعرض و سوء استفاده قرار بگیرد . با این وجود متخصصان و صاحب نظران این پلتفرم تلاش می کنند تا با استفاده از پیشرفت های تکنولوژی در حوزه آی تی (IT) ، این تهدید ها و معایب را به حداقل برسانند .

میزان پیشرفت بانکداری باز در ایران چه قدر است ؟

بانکداری باز روز به روز در ایران شناخته تر می شود ولی همچنان در ابتدای راه است . همان طور که قبلا نیز ذکر شد ، فعلا دستور العمل و قوانین جامعی در این حوزه ارائه نداده است . البته تعداد قابل توجهی از اپلیکیشن ها و سایت ها در ایران با شناخت این تعریف که بانکداری باز چیست و اطلاع از تعریف بانکداری باز از این پلتفرم استفاده می کنند که می توان برای مثال به اپلیکیشن آوا سامانه جامع خدمات مالی اشاره کرد . بانک هایی نظیر بانک های ملت ، پاسارگاد ، تجارت و … در این حوزه و تعامل با شرکت های ثالث پیشگام هستند .

در ایران دو مانع بر سر راه بانکداری باز وجود دارد که به ترتیب عبارت اند از :

 

 

  1. استاندارد و ضوابط فنی مشخصی وجود ندارد .
  2. پلتفرم بانکداری باز هنوز برای مدیران ارشد بانکی تازگی دارد و به اندازه پتانسیل این شیوه بانکداری از آن استفاده نمی‌ کنند .

با توجه به پیشرفت روز افزون تکنولوژی و خواست و نیاز مردم برای انجام سریع و امن تراکنش های مختلف بانکی ، بانکداری باز می تواند به صورت قابل توجه ای پیشرفت کند .

خیر ، بانکداری باز نتنها رقیبی برای بانکداری سنتی نخواهد بود بلکه به صورت ویژه بانکداری سنتی را در حوزه افزایش رضایت مشتریان یاری خواهد داد .

بانکداری باز هم در اپلکیشن ها و وب اپلیکیشن ها مورد استفاده قرار می گیرد . این برداشت که فقط در برنامه های موبایلی مورد استفاده قرار می گیرد اشتباه است .